Recht op reparatie en wetten over reserveonderdelen

Kort samengevat

• EU-landen moesten de richtlijn recht op reparatie, (EU) 2024/1799, toepassen vanaf 31 juli 2026, al haalde slechts een handvol die deadline. Ze verplicht fabrikanten van de genoemde producten om reparatie tegen een redelijke prijs aan te bieden, en verbiedt hen onafhankelijke reparateurs te blokkeren die compatibele, tweedehands of 3D-geprinte onderdelen gebruiken die aan de wet voldoen.
• Aparte EU-ecodesignregels eisen al reserveonderdelen gedurende 7 tot 10 jaar voor koelkasten, wasmachines, vaatwassers en beeldschermen (sinds 1 maart 2021), en gedurende 7 jaar voor smartphones en tablets (sinds 20 juni 2025). Sommige onderdelen gaan alleen naar professionele reparateurs.
• Groot-Brittannië is niet gebonden aan de EU-richtlijn. De eigen ecodesignregels uit 2021 eisen reserveonderdelen voor koelkasten, wasmachines, vaatwassers en tv's, veel ervan alleen voor professionele reparateurs.
• In de VS bestaat geen enkele federale wet. Staten als New York, Minnesota, Californië, Oregon en Colorado hebben reparatiewetten aangenomen met uiteenlopende reikwijdte en data.
• Niets hiervan dekt elk product. Voor onderdelen die geen wet iemand verplicht te verkopen, is het opnieuw laten maken vaak de enige route.

EU: de richtlijn recht op reparatie, (EU) 2024/1799

Reparatieplicht. Op verzoek van de consument moet de fabrikant producten repareren waarvoor EU-wetgeving reparatie-eisen stelt, kosteloos of tegen een redelijke prijs en binnen een redelijke termijn. Zit de fabrikant buiten de EU, dan gaat de plicht over op de gemachtigde, daarna op de importeur en vervolgens op de distributeur. De genoemde producten zijn huishoudelijke wasmachines en wasdrogers, vaatwassers, koelkasten en vriezers, elektronische beeldschermen, lasapparatuur, stofzuigers, servers en gegevensopslagproducten, mobiele telefoons, draadloze telefoons en tablets, wasdrogers, en producten met accu's voor lichte vervoermiddelen zoals e-bikes. De lijst kan worden uitgebreid.

Prijzen van reserveonderdelen. Fabrikanten die reserveonderdelen en gereedschap leveren, moeten die aanbieden tegen “een redelijke prijs die reparatie niet ontmoedigt”, en indicatieve prijzen voor typische reparaties publiceren op een gratis website.

Geen blokkade van onafhankelijke reparatie. Fabrikanten mogen geen contractbepalingen, hardware- of softwaretechnieken gebruiken die reparatie belemmeren, tenzij gerechtvaardigd door legitieme en objectieve factoren, zoals bescherming van intellectueel eigendom. Met name mogen ze onafhankelijke reparateurs niet beletten originele of tweedehands onderdelen te gebruiken, of compatibele onderdelen en onderdelen “verkregen via 3D-printen”, wanneer die onderdelen aan het EU-recht of nationaal recht voldoen. Dit is de bepaling die gericht is op het koppelen van onderdelen.

Formulier met reparatie-informatie. Een reparateur kan je een standaard Europees formulier met reparatie-informatie geven waarin het defect, de reparatie, de prijs en de benodigde tijd staan. De voorwaarden ervan binden de reparateur gedurende 30 kalenderdagen.

Langere garantie als je voor reparatie kiest. Als een product binnen de wettelijke garantie een gebrek vertoont en je kiest voor reparatie in plaats van vervanging, wordt de garantietermijn eenmalig met 12 maanden verlengd. Dit geldt niet voor koopovereenkomsten gesloten vóór 31 juli 2026.

Reparatie bevorderen. Elk EU-land moet ten minste één maatregel nemen om reparatie te bevorderen, zoals reparatievouchers of -fondsen, voorlichtingscampagnes, reparatiecursussen of steun voor reparatieplekken in de buurt.

Hoe het jou bereikt. Een richtlijn werkt via de eigen wetgeving van elk land. Ierland heeft haar bijvoorbeeld omgezet met S.I. No. 373 of 2026, waarbij het nationale reparatieplatform wordt gebouwd op RepairMyStuff.ie (Law Society Gazette, augustus 2026). Slechts een handvol lidstaten haalde de deadline van 31 juli 2026, aldus Euronews (september 2026), en waar een land de richtlijn niet heeft omgezet, kunnen consumenten er zich niet rechtstreeks tegenover fabrikanten op beroepen. Raadpleeg de consumentenautoriteit van je eigen land.

EU: hoe lang reserveonderdelen beschikbaar moeten zijn

Productspecifieke ecodesignverordeningen leggen minimumperioden vast waarin fabrikanten en importeurs reserveonderdelen moeten leveren. De regels voor apparaten gelden sinds 1 maart 2021; de regels voor smartphones en tablets sinds 20 juni 2025.

Voor producten zonder zulke regels, en voor onderdelen buiten de lijsten, verplicht niets een fabrikant om het onderdeel te blijven verkopen. Controleer de verordening voor je product, dan de fabrikant, dan dealers en gebruikte onderdelen, voordat je een maker vraagt.

EU: wat er aankomt

• Vervangbare accu's. Volgens de Batterijenverordening, (EU) 2023/1542, moeten draagbare accu's die in producten zijn ingebouwd vanaf 18 februari 2027 door de eindgebruiker gemakkelijk kunnen worden verwijderd en vervangen, met in de handel verkrijgbaar gereedschap en zonder hitte of oplosmiddelen. Voor sommige producten, zoals apparaten die regelmatig aan spatwater worden blootgesteld en bepaalde medische hulpmiddelen, mag de accu in plaats daarvan door een onafhankelijke professional worden vervangen.
• Verordening ecologisch ontwerp van duurzame producten. De ESPR, (EU) 2024/1781, trad in werking op 18 juli 2024. Ze laat de EU regels vaststellen voor duurzaamheid, repareerbaarheid en gerecycleerde inhoud voor bijna alle fysieke producten, productgroep per productgroep, en voert een digitaal productpaspoort in. Het eerste werkplan (april 2025) noemt meubels rond 2028 en horizontale repareerbaarheidseisen, inclusief scoring, rond 2027. Dit zijn plannen, geen geldende regels.
• Onverkochte kleding. Grote bedrijven mogen vanaf 19 juli 2026 geen onverkochte kleding, kledingaccessoires en schoenen meer vernietigen (middelgrote bedrijven vanaf 19 juli 2030).

Reparatiebonussen in Europa

Verschillende landen en steden betalen een deel van een reparatie door een geregistreerd reparatiebedrijf. Regelingen veranderen en raken uitgeput, dus elke regel hieronder vermeldt de datum van zijn bron.

Verenigd Koninkrijk

De EU-richtlijn is niet van toepassing in Groot-Brittannië, hoewel Britse bedrijven die in de EU verkopen er daar wel aan moeten voldoen (Lewis Silkin, maart 2026). De situatie in Noord-Ierland is voor deze pagina niet gecontroleerd.

De eigen “recht op reparatie”-regels van Groot-Brittannië kwamen in 2021 via de Ecodesign for Energy-Related Products and Energy Information Regulations 2021 (SI 2021/745). Ze eisen reserveonderdelen voor koelkasten, wasmachines, vaatwassers en tv's en andere beeldschermen; voor beeldschermen moeten onderdelen 7 jaar beschikbaar zijn en binnen 15 werkdagen worden geleverd. Veel onderdelen zijn alleen beschikbaar voor professionele reparateurs, en smartphones en laptops vielen er niet onder (Britse overheid, maart 2021).

Dezelfde aankondiging schatte het Britse elektrische afval op ongeveer 1.5 miljoen ton per jaar. Een Brits equivalent van de EU-regels voor smartphones of van de EU-reparatieplicht is voor deze pagina niet gevonden.

Verenigde Staten

Er is geen federale wet op het recht op reparatie voor consumentenproducten. In mei 2021 stuurde de Federal Trade Commission het Congres haar rapport “Nixing the Fix” over reparatiebeperkingen en in juli 2021 nam ze unaniem een beleidsverklaring aan waarin ze toezegde op te treden tegen onrechtmatige reparatiebeperkingen. Staten hebben hun eigen wetten aangenomen:

U.S. PIRG, een belangenorganisatie, schatte dat 25.75% van de Amerikanen op 1 januari 2026 onder wetten op het recht op reparatie viel, oplopend tot minstens 35.5% in het najaar van 2026 zodra wetten in Connecticut en Texas ingaan (december 2025).

Voor auto's keurden de kiezers van Massachusetts in 2012 een wet op het recht op reparatie van motorvoertuigen goed, wat in 2014 leidde tot een landelijke overeenkomst die onafhankelijke garages toegang gaf tot dealergereedschap en reparatie-informatie. Een referendumvraag uit 2020 die de toegang tot telematicagegevens uitbreidde vanaf modeljaar 2022, werd aangenomen met ongeveer 75% van de stemmen; autofabrikanten vochten dit voor de rechter aan, dus controleer de huidige status voordat je erop vertrouwt.

Wat dit betekent voor een opnieuw gemaakt onderdeel

• Je eigen spullen repareren is legaal. Wat beperkt kan zijn, is het kopiëren van beschermde ontwerpen, logo's en merken, wat per land verschilt. Algemene functionele onderdelen, je eigen ontwerpen en officiële reparatiebestanden van fabrikanten zijn meestal onproblematisch.
• Gebruik je een gedeeld bestand, controleer dan de licentie. Onder een Creative Commons NonCommercial-licentie mag het materiaal niet voornamelijk voor commercieel voordeel of geld worden gebruikt, wat kan uitsluiten dat een betaalde maker het voor je print.
• De EU-richtlijn beschermt het gebruik van compatibele en 3D-geprinte onderdelen die aan het EU-recht of nationaal recht voldoen. Ze maakt een onderdeel niet op zichzelf veilig of legaal: veiligheidskritische onderdelen vragen nog steeds om gecertificeerde originelen. Zie de veiligheidspagina.
• De verplichtingen van fabrikanten gelden voor de genoemde producten en termijnen. Zijn die verstreken, of gaat het om producten die geen wet dekt, dan kan een maker de enige bron van een onderdeel zijn.